رجب

 

ماه پر خیر و بركت رجب، دارای فضایل بیشماری است. 27 رجب بعثت پیامبر(ص) و میلاد سه امام معصوم، امام علی، امام باقر و امام جواد علیهم ‏السلام و اعتكاف ایام البیض در این ماه است. یاد پیشوایان شهید، امام كاظم و امام هادی علیهما السلام و نیز حضرت زینب (س) گرما‏ بخش دل‏های مؤمنان است. ( پنج شنبه 10 فروردین 1396 اول ماه رجب)

 

 

 

 

 

 

 

فضيلت ماه رجب‏

 

صادقان/رجب، شعبان و رمضان از ماههاي متوالي مي‏باشند كه داراي شرف و فضيلت بسياري هستند، اما فضيلت ماه رجب در روايات:
1 - رسول خدا (ص) فرمود: 
اِنَّ رجب شهراللَّه العظيم لا يقاربه شهرٌ مِن الشهور حُرْمَةً وَ فَضْلاً وَ القتالُ مَعَ الكفار فيه حرام...
ماه رجب شهراللَّه اعظم است. هيچ ماهي به منزلت و فضيلت او نمي‏رسد حتي جنگ با كفّار در اين ماه حرام است. آگاه باشيد رجب ماه خدا و شعبان ماه من و رمضان ماه امتم است. كسي يك روز در رجب روزه بگيرد موجبات رضايت خدا را فراهم كرده از خشم و غضب او دور مي‏شود. و دري از درهاي جهنم به رويش بسته مي‏شود.
2 - موسي بن جعفر (ع) فرمود: رجب نهري در بهشت است، كه آب آن از شير سفيدتر و از عسل شيرين‏تر است. كسي يك روز از ماه رجب روزه بگيرد. خداوند او را از اين نهر مي‏نوشاند.
3 - امام صادق (ع) از پيامبر (ص) نقل كرد:
رجب ماه استغفار براي امت من است. پس بسيار طلب مغفرت و آمرزش كنيد و خداوند رحيم و غفور است.
اعمال ماه رجب‏
اعمال اين ماه به دو دسته تقسيم مي‏شود:
الف- اعمال و عبادات مشترك بين تمام روزها و شب‏هاي اين ماه‏
ب- اعمال ويژه كه مختص روزها و شب‏هاي خاص اين ماه است.
اعمال مشترك ماه رجب‏
1. روزه داشتن. از پيامبر اكرم (ص) نقل شده است هر كس يك روز از اين ماه را روزه بدارد، از ناراحتي قيامت ايمن خواهد بود.
و در روايت ديگري چنين آمده است:
«روزه يك روز از ماه رجب براي رضاي خداوند، در بردارنده رضوان الهي، خاموش كننده خشم خدا و مسدود كننده دري از درهاي آتش است.
و هر چه تعداد روزه‏ها بيشتر شود، عظمت و پاداش آن نيز افزون‏تر مي‏گردد.»
2. زيارت حضرت رضا(ع)
3. بجا آوردن حج عُمره. روايت شده انجام يك عمره مفرده در رجب برابر است با ثواب انجام حج تمتع در موسم حج.
4. دعاي مخصوص اين ماه در هر روز.
5. ذكر گفتن. گفتن اين ذكرها در اين ماه توصيه شده:
الف) هزار بار «لا اِلهَ اِلاَّاللَّهُ»
ب) صد بار «اَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذي‏ لا اِلهَ اِلاَّ هُوَ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ وَاَتُوبُ اِلَيْهِ».
ج) هزار بار «اَسْتَغْفِرُ اللَّهَ ذَاالْجَلالِ وَالْأِكْرامِ مِنْ جَميعِ الذُّنُوبِ وَالآثامِ».
6. نمازگزاردن. در هر شب از ماه رجب، دو ركعت نماز به ترتيب زير خوانده شود:
الف) در هر ركعت، سه مرتبه سوره كافرون و يك بار سوره اخلاص.
ب) پس از نماز، اين دعا خوانده شود:
لا اِلهَ اِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيي‏ وَيُميتُ وَهُوَ حَيٌّ لا يَمُوتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَهُوَ عَلي‏ كُلِّشَيْ‏ءٍ قَديرٌ وَاِلَيْهِ الْمَصيرُ وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاَّ بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظيمِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلي‏ مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ وَ آلِهِ.
نيست معبودي جز خداي يگانه. شريك ندارد.از آنِ اوست مُلْك. سپاس از آنِ اوست، زنده كند و بميراند، و او زنده‏اي است كه نميرد. به دست اوست خير، و او بر هر چيز تواناست، و به سوي اوست بازگشت و نيست برايش جنبش و تواني، جز از خداي والا و بزرگ. بار خدايا! رحمت فرست بر محمّد، پيغمبر امّي و خاندانش.
و سپس خواسته‏هاي خود را از خداوند، طلب كنيم.
7. عمل «ليلة الرغائب». اوّلين شب جمعه اين ماه، «ليلة الرغائب» نام دارد كه داراي فضيلت بسياري است. دستور انجامش چنين است: شخص، روز پنج‏شنبه را روزه بگيرد و بين نماز مغرب و عشا، دوازده ركعت نماز به صورت شش نماز دو ركعتي، به ترتيب زير بخواند.
الف) در هر ركعت بعد از حمد، سه مرتبه سوره قدر و دوازده مرتبه سوره اخلاص را بخواند.
ب) بعد از نمازها بگويد:
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلي‏ مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ وَ عَلي‏ آلِهِ.
خدايا! رحمت فرست بر محمّد پيغمبر امّي و بر خاندانش.
ج) آن گاه بر سجده رود و هفتاد مرتبه بگويد:
سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلائِكَةِ وَالرُّوحِ!
منزّه و مقدّس است پروردگار فرشتگان و روح!
سپس از سجده برخيزد و بگويد:
رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَتَجاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ اِنَّكَ اَنْتَ العَلِيُّ الْعَظيمُ!
پروردگار! بيامرز و رحم كن و بگذر از آنچه مي‏داني؛ زيرا تو والا وبزرگي.
د) بار ديگر به سجده رود و هفتاد مرتبه بگويد:
سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلائِكَةِ وَالرُّوحِ!
منزّه و مقدّس است پروردگار فرشتگان و روح!
در خاتمه، حاجات و نيازمندي‏هاي خودش را از خداوند، طلب نمايد. (1)

دعاهاي وارده در هر روز از ماه رجب:
الف - امام صادق (ع) به شخصي تعليم داد كه در هر صبح و شام و بعد از هر نماز، اين دعا را بخواند:
يا مَنْ اَرْجُوهُ لِكُلِّ خَيْرٍ وَآمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ كُلِّ شَرٍّ يا مَنْ يُعْطِي الْكَثيرَ بِالْقَليلِ يا مَنْ يُعْطي‏ مَنْ سَئَلَهُ يا مَنْ يُعْطي‏ مَنْ لَمْ يَسْئَلْهُ وَمَنْ لَمْ يَعْرِفْهُ تَحَنُّناً مِنْهُ وَرَحْمَةً اَعْطِني‏ بِمَسْئَلَتي‏ اِيَّاكَ جَميعَ خَيْرِ الدُّنْيا وَجَميعَ خَيْرِ الْأخِرَةِ وَاصْرِفْ عَنّي‏ بِمَسْئَلَتي‏ اِيّاكَ جَميعَ شَرِّ الدُّنْيا وَشَرِّ الْأخِرَةِ فَاِنَّهُ غَيْرُ مَنْقُوصٍ ما اَعْطَيْتَ وَزِدْني‏ مِنْ فَضْلِكَ يا كَريمُ يا ذَاالْجَلالِ وَالْأِكْرامِ يا ذَاالنَّعْمآءِ وَالْجُودِ يا ذَاالْمَنِّ وَالطَّوْلِ حَرِّمْ شَيْبَتي‏ عَلَي النَّارِ!
ب - امام سجاد(ع) در هر روز ماه رجب اين دعا را مي‏خواندند:
يا مَنْ يَمْلِكُ حَوآئِجَ السَّآئِلينَ ويَعْلَمُ ضَميرَ الصَّامِتينَ لِكُلِّ مَسْئَلَةٍ مِنْكَ سَمْعٌ حاضِرٌ وَجَوابٌ عَتيدٌ اَللّهُمَّ وَمَواعيدُكَ الصَّادِقَةُ واَياديكَ الفاضِلَةُ ورَحْمَتُكَ الواسِعَةُ فَاَسْئَلُكَ اَنْ تُصَلِّيَ عَلي‏ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ واَنْ تَقْضِيَ حَوائِجي‏ لِلدُّنْيا وَالْأخِرَةِ اِنَّكَ عَلي‏ كُلِّشَيْ‏ءٍ قَديرٌ.
ج - امام صادق(ع) در هر روز ماه رجب اين دعا را مي‏خواند:
خابَ الوافِدُونَ عَلي‏ غَيْرِكَ وَخَسِرَ المُتَعَرِّضُونَ اِلاَّ لَكَ وَضاعَ المُلِمُّونَ اِلاَّ بِكَ وَاَجْدَبَ الْمُنْتَجِعُونَ اِلاَّ مَنِ انْتَجَعَ فَضْلَكَ بابُكَ مَفْتُوحٌ لِلرَّاغِبينَ وَخَيْرُكَ مَبْذُولٌ لِلطَّالِبينَ وَفَضْلُكَ مُباحٌ لِلسَّآئِلينَ وَنَيْلُكَ مُتاحٌ لِلأمِلينَ وَرِزْقُكَ مَبْسُوطٌ لِمَنْ عَصاكَ وَحِلْمُكَ مُعْتَرِضٌ لِمَنْ ناواكَ عادَتُكَ الْإِحْسانُ اِلَي الْمُسيئينَ وَسَبيلُكَ الإِبْقآءُ عَلَي الْمُعْتَدينَ اَللّهُمَّ فَاهْدِني‏ هُدَي الْمُهْتَدينَ وَارْزُقْنيِ اجْتِهادَ الْمُجْتَهِدينَ‏وَلاتَجْعَلْني‏ مِنَ‏الْغافِلينَ الْمُبْعَدينَ واغْفِرْلي‏ يَوْمَ‏الدّينِ.
د - امام صادق(ع) در هر روز اين ماه اين دعا را مي‏خواندند.
اَللّهُمَّ اِنّي‏ اَسْئَلُكَ صَبْرَ الشَّاكِرينَ لَكَ وَعَمَلَ الْخائِفينَ مِنْكَ وَيَقينَ‏
الْعابِدينَ لَكَ اَللّهُمَّ اَنْتَ الْعَلِيُّ الْعَظيمُ وَاَنَا عَبْدُكَ الْبآئِسُ الْفَقيرُ
اَنْتَ الْغَنِيُّ الْحَميدُ وَاَنَا الْعَبْدُ الذَّليلُ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلي‏ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ‏
وَاْمْنُنْ بِغِناكَ عَلي‏ فَقْري‏ وَبِحِلْمِكَ عَلي‏ جَهْلي‏ وَبِقُوَّتِكَ عَلي‏
ضَعْفي‏ يا قَوِيُّ يا عَزيزُ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلي‏ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الْأَوصيآءِ
الْمَرْضيِّينَ وَاكْفِني‏ ما اَهَمَّني‏ مِنْ اَمْرِ الدُّنْيا وَالآخِرَةِ يا اَرْحَمَ‏
الرَّاحِمينَ.
ه - دعاي زير كه خواندن آن، از ناحيه مقدسه سفارش شده:
اَللّهُمَّ اِنّي‏ اَسئَلُكَ بِالْمَوْلُودَيْنِ في‏ رَجَبٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَليٍّ الثاني‏ وَابْنِهِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُنْتَجَبِ وَاَتَقَرَّبُ بِهِما اِلَيْكَ خَيْرَ الْقُرَبِ يا مَنْ اِلَيْهِ الْمَعْرُوفُ‏
طُلِبَ وَفيما لَدَيْهِ رُغِبَ اَسئَلُكَ سُؤالَ مُقْتَرِفٍ مُذْنِبٍ قَدْ اَوْبَقَتْهُ‏
ذُنُوبُهُ وَاَوْثَقَتْهُ عُيُوبُهُ فَطالَ عَلَي الْخَطايا دُؤُبُهُ وَمِنَ الرَّزايا
خُطُوبُهُ يَسْئَلُكَ التَّوْبَةَ وَحُسْنَ الْأَوْبَةِ وَالنُّزُوعَ عَنِ الْحَوْبَةِ وَمِنَ‏
النَّارِ فَكاكَ رَقَبَتِهِ وَالْعَفْوَ عَمَّا في‏ رِبْقَتِهِ فَاَنْتَ مَوْلايَ اَعْظَمُ اَمَلِهِ‏
وَثِقَتُِهُ‏ِ اَللّهُمَّ واَسئَلُكَ بِمَسآئِلِكَ الشَّريفَةِ وَ وَسآئِلِكَ الْمُنيفَةِ اَنْ‏
تَتَغَمَّدَني‏ في‏ هذَا الشَّهْرِ بِرَحْمَةٍ مِنْكَ واسِعَةٍ وَنِعْمَةٍ وازِعَةٍ وَنَفْسٍ بِما رَزَقْتَها قانِعَةٍ اِلي‏ نُزُولِ الحافِرَةِ وَمَحَلِّ الْأخِرَةِ وَما هِيَ اِلَيْهِ صآئِرَةٌ.
اعمال اختصاصي و وقايع ماه رجب:
وقايع روز اول ماه رجب:
ولادت امام باقر (ع) در سال 57 ه.ق.
اعمال شب اول ماه رجب:
1. دعاي هنگام رؤيت هلال ماه رجب‏
در روايات آمده است كه پيامبر (ص) با ديدن هلال ماه رجب اين دعا را مي‏خواند:
اَللّهُمَّ بارِكْ لَنا في‏ رَجَبٍ وَشَعْبانَ وَبَلِّغْنا شَهْرَ رَمَضانَ‏وَاَعِنَّا عَلَي الصِّيامِ وَالْقِيامِ وَحِفْظِ اللِّسانِ وَغَضِّ الْبَصَرِ وَلا تَجْعَلْ حَظَّنا مِنْهُ الْجُوعَ وَالْعَطَشَ.
2. غسل مستحبي شب اول رجب (2)
3. شب زنده‏داري با دعا و قرآن (3)
4. نماز گزاردن: بعد از نماز عشا، دو ركعت نماز به صورت زير خوانده شود:
الف) در ركعت اوّل، بعد از حمد، يك بار سوره انشراح و سه بار سوره اخلاص خوانده مي‏شود.
ب) در ركعت دوم، بعد از حمد، سوره‏هاي انشراح، اخلاص، فلق و ناس خوانده شود.
ج) پس از نماز، سي مرتبه «لا اِلهَ اِلاَّاللَّهُ» گفته شود و سي مرتبه صلوات فرستاده شود. (4)
5. دعاي امام جواد (ع) (5)
6. زيارت امام حسين (ع) (6)
اعمال اختصاصي روز اول ماه رجب:
1. غسل مستحبي روز اول ماه 
2. روزه گرفتن:
روايت شده؛ هر كس اين روز را روزه بدارد، بهشت بر او واجب مي‏شود. (7)
3. زيارت امام حسين (ع) (8)
4. زيارت حضرت رضا (ع) (9)
5. نماز حضرت سلمان: اين نماز، ده ركعت است كه به صورت پنج نماز دو ركعتي به شرح زير خوانده مي‏شود:
الف) در هر ركعت بعد از حمد، يك بار سوره اخلاص و سه بار سوره كافرون خوانده شود.
ب) بعد از هر دو ركعت، دست‏ها را بالا آورده و اين دعا را بخواند:
لا اِلهَ اِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيي‏ وَيُميتُ وَيُميتُ وَيُحيي‏ وَهُوَ حَيٌّ لا يَمُوتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَهُوَ عَلي‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَديرٌ. 
ج) سپس بگويد:
اَللّهُمَّ لا مانِعَ لِما اَعْطَيْتَ وَلا مُعْطِيَ لِما مَنَعْتَ وَلا يَنْفَعُ ذَاالْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ. (10)
معبودا! مانعي نيست در آنچه بخشي، و بخشنده‏اي نيست در آنچه تو منع كني، و سود ندهد تلاشِ صاحب تلاش به جاي تو.
وقايع روز سوم 
شهادت امام هادي (ع) در سال 254 ه.ق‏
وقايع روز دهم ماه‏
ولادت امام جواد (ع) در سال 195 ه.ق‏
وقايع روز دوازدهم ماه‏
وفات عباس بن عبدالمطلّب در سال 32 ه.ق‏
وقايع روز سيزدهم ماه‏
ولادت حضرت علي (ع) در سال 23 قبل از هجرت‏
شب‏هاي بيض‏
شب‏هاي سيزدهم، چهاردهم و پانزدهم ماههاي رجب و شعبان و رمضان، به علت نورافشاني مهتاب از اول شب تا انتهاي آن به ليالي بِيض معروف است.
انجام اعمال در شب‏هاي بيض از ماه رجب و شعبان و رمضان مانند هم است. و آن اعمال بدين شرح است:
1- دو ركعت نماز كه در هر ركعت بعد از قرائت حمد، سوره ياسين و تبارك و ملك و توحيد يك بار خوانده مي‏شود. 
در شب چهاردهم نيز دو نماز دو ركعتي مانند نماز شب سيزدهم مستحب است. و در شب پانزدهم هم سه نماز دو ركعتي مانند شب سيزدهم سفارش شده است.

اعمال روز سيزدهم رجب‏
1. روزه داشتن‏
روزه‏داري در اين روز مستحب است و هر كس بخواهد اعمال ام داود را انجام دهد. بايد سه روز ايام بيض را روزه بگيرد. و در روز پانزدهم رجب، اعمال ام داود را انجام دهد. (11)
2. اعتكاف‏
در اين روز مستحب است. ولي هر كس اين روز را در اعتكاف باشد بايد دو روز بعدي را نيز اعتكاف نمايد. 
اعمال شب چهاردهم ماه رجب‏
1. خواندن چهار ركعت نماز دو ركعتي (مطابق دستور شب سيزدهم). (12)
اعمال روز چهاردهم‏
1. روزه داشتن. (13) 
2. اعتكاف 
وقايع روز پانزدهم ماه‏
وفات حضرت زينب (س) در سال 62 ه.ق‏
اعمال شب پانزدهم: اين شب از شبهاي شريف و پرفضيلت است و اعمال زير در اين شب سفارش شد.
1. غسل نيمه رجب (14)
2.شب زنده‏داري با دعا و تلاوت قرآن (15)
3. نماز گزاردن، شش ركعت نماز، به صورت سه نماز دو ركعتي (مطابق دستور شب سيزدهم).(16) 
4. خواندن زيارت امام حسين (ع) (17)
اعمال نيمه رجب:
1. غسل (18)
2. روزه داشتن (19)
3. نماز حضرت سلمان (20) (مطابق دستور روز اوّل ماه رجب).
4. زيارت امام حسين (ع)
از حضرت رضا (ع) سؤال شد: «چه زماني زيارت امام حسين (ع) فضيلت بيشتري دارد؟». فرمود: «نيمه رجب و نيمه شعبان». (21)
وقايع روز بيست و چهارم ماه‏
فتح خيبر در سال 7 ه.ق‏
وقايع روز بيست و پنجم ماه‏
شهادت امام كاظم (ع) در سال 183 ه.ق (22)
وقايع روز بيست و ششم ماه‏
وقايع ابوطالب در سال سوم قبل از هجرت.
وقايع بيست و هفتم ماه‏
اين روز مصادف است با بعثت پيامبر اكرم (ص) در سال سيزدهم قبل از هجرت و اين روز از اعياد بزرگ اسلامي است.
اعمال شب بيست و هفتم رجب‏
1. زيارت حضرت علي (ع): (23)
اين زيارت از افضل اعمال اين شب است.
2. خواندن دعاي مخصوص اين شب (24)
3. نماز گزاردن:
دوازده ركعت به صورت شش نماز دو ركعتي به شرح زير:
الف) بعد از نمازها، هفت بار، سوره‏هاي حمد، ناس، اخلاص، كافرون، قدر و آية الكرسي خوانده شود.
ب) آن‏گاه دعاي زير خوانده شود:
الْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذي‏ لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَريكٌ فِي الْمُلْكِ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبيراً. اَللّهُمَّ اِنّي‏ اَسْئَلُكَ بِمَعاقِدِ عِزِّكَ عَلَي‏ اَرْكانِ عَرْشِكَ وَمُنْتَهَي الرَّحْمَةِ مِنْ كِتابِكَ وَبِاسْمِكَ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ وَذِكْرِكَ الْأَعْليَ الْأَعْليَ الْأَعْلي‏ وَبِكَلِماتِكَ التَّامَّاتِ اَنْ تُصَلِّيَ عَلي‏ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَاَنْ تَفْعَلَ بي‏ ما اَنْتَ اَهْلُهُ. (25)
سپاس از آنِ خدايي است كه فرزندي نگيرد، و شريك در مُلك نپذيرد، و ياوري كه بر بزرگي او بيفزايد، ندارد، و بزركش شمار، بي‏اندازه. بار خدايا! به راستي از تو خواهم به بست و بندهاي عزّت بر پايه‏هاي عرشت و نهايت رحمتت از قرآبت، و به نام تو كه اعظم است... و ذكر تو كه اعلي‏ است... و به كلمات تمام تو، كه رحمت فرستي بر محمّد و خاندانش، و بكني با من آنچه اهلش هستي.
اعمال روز بيست و هفتم رجب‏
1. غسل مستحبي (26)
2. روزه داشتن‏
از امام رضا (ع) نقل شده است كه روزه اين روز، برابر هفتاد سال روزه ارزش و ثواب دارد. (27)
3. زياد صلوات فرستادن (28)
4. خواندن زيارت حضرت رسول (ص) و حضرت علي (ع) (29)
اعمال روز سي ‏ام ماه‏
اعمال زير به عنوان روز آخر ماه وارد شده است. لذا اگر ماه بيست و نه روز بود، در آن روز انجام پذيرد.
1. غسل (30)
2. روزه داشتن (31)
3. خواندن نماز حضرت سلمان(32)


منابع:
1- بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسي (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 98.
2 - مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمي، افتخاري، تهران، 1375 ش، ص 140.
3 - المراقبات، الشيخ جواد الملكي التبريزي، چاپخانه حيدري، قم، 1381 ق، ص 41.
4 - بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسي (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 98، ص 379.
5 - مفاتيح الجنان، پيشين، ص 140.
6 - همان.
7 - بحارالأنوار، پيشين، ج 97، ص 33.
8 - كامل الزيارات، جعفر بن محمد ابن قولويه، مكتبة الصدوق، تهران، 1375 ش.ص 182.
9 - مفاتيح الجنان، پيشين، ص 250.
10 - همان، ص 142؛ المراقبات، ص 46.
11 - طريقه انجام اعمال امّ داود در مفاتيح الجنان بطور مفصل ذكر شده.
12 - مفاتيح الجنان، ص 142.
13 - بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسي (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 97، ص 50.
14- مفاتيح الجنان، ص 142.
15 - همان.
16 - همان.
17 - همان.
18 - همان.
19 - بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسي (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 97، ص 50.
20 - مفاتيح الجنان، ص 142.
21 - كامل الزيارات، ص 182.
22 - آشنايي با زندگي امام كاظم (ع): حضرت موسي بن جعفر (ع) در روز يكشنبه 7 صفر سال 128 هجري در اَبْواء (محلّي بين مكّه و مدينه) متولّد شد و در 25 رجب سال 183 در بغداد، در 55 سالگي به شهادت رسيد. مرقد پاكش در كاظمين است. پدر بزرگوارش امام جعفر صادق (ع) و مادرش حميده نام داشت.
مدّت امامت ايشان 35 سال بود. مهدي عباسي، حضرت را به عراق فرا خواند و ايشان را به زندان انداخت. هارون نيز امام را در بصره و سپس در بغداد، زنداني كرد. حاكمان غاصب در زمان امامت ايشان، عبارت‏اند از: 1. منصور، 2. محمّد مهدي بن منصور، 3.موسي الهادي بن محمّد مهدي 4. هارون الرشيد بن محمّد مهدي.
از سخنان آن حضرت است:
عَوْنُكَ لِلضَّعيفِ مِنْ اَفْضَلِ الصَّدَقَةِ.
ياري رساندن به ناتوان، برترين صدقه است.
23 - مفاتيح الجنان، ص 148. اللّهم اِنّي أَسْأَلُكَ بالتَّجلّي الاَعْظم.
24 - همان، ص 150.
25 - مفاتيح الجنان، ص 148.
26 - مفاتيح الجنان، ص 148.
27 - عروة الوثقي، الطباطبايي اليزدي، 2 ج، دارالكتب الاسلامية، تهران 1397 ق.ج 1، ص 461.
28 - همان، ج 2، ص 241؛ بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسي(م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 97،ص 37.
29 - مفاتيح الجنان، ص 152.
30 - همان.
31 - عروة الوثقي، ج 1، ص 461.
32 - مفاتيح الجنان، ص 154.

 

توصیه‌های رهبر انقلاب درباره استفاده از فرصت ماه رجب

* اولین چیزی که باید در ماه رجب مورد توجه قرار گیرد 

ایام ماه مبارک رجب است. اولین چیزى که در این ایام و بعد در ایام ماه مبارک شعبان، بالاخره در پله‌ى سوم و بالاتر در ماه مبارک رمضان باید مورد توجه یکایک ما قرار بگیرد - هر جا هستیم - اصلاح خود و زدودن غفلتها و ظلمتها از دل خود باید باشد؛ اصل این است. همه‌ى این ماجراها و کشمکشهائى که در زندگى بشر، در بعثت انبیاء، در مبارزات اجتماعى و سیاسى و نظامى‌اى که پیغمبران الهى با دشمنان خدا داشتند - رنجها، محنتها، شادى‌ها، پیروزى‌ها، شکستها، همه و همه - مقدمه‌ى این است که انسان بتواند در هنگام عبور از این مرزى که ناگزیر باید از آن عبور کرد - یعنى مرز زندگى مادى و حیات اخروى و دائمى - شادمان باشد، خرسند باشد، حسرت‌زده نباشد؛ همه‌ى حرفها براى این است. اگر گفته‌اند اخلاق خوب داشته باشید، اگر گفته‌اند عمل به این مقررات داشته باشید، اگر گفته‌اند مبارزه کنید، اگر گفته‌اند عبادت کنید، همه براى این است که این ماده‌ى خامى را که به ما سپرده شده است، به کیفیت مطلوب و محصول بهینه برسانیم و از این دروازه خارج کنیم؛ براى این است که این صفحه‌ى سفیدى که به ما سپردند تا آن را با اعمال خود منقش کنیم، با نقش زیبائى، با نقش مطلوبى از آب در بیاوریم و روى دست بگیریم و برویم. همه چیز آنجاست، سرنوشت آنجاست؛ اینها مقدمه است. در این اردوگاهى که ما امروز در آن مشغول تمرین هستیم، براى اینکه تا یک جائى این تمرین به کار ما بیاید، باید سعیمان بر این باشد که در این اردوگاه از حداکثر فرصتها استفاده کنیم؛ نگذاریم غنیمتى از دست برود، سرمایه‌اى سوخت و سوز بشود و چیزى در مقابل آن عائد نشود.
اینى که فرمودند: «انّ الانسان لفى خسر»، خسر یعنى همین؛ یعنى سرمایه‌سوز شدن، از دست رفتن سرمایه. همه‌ى ما هر لحظه در حال از دست دادن سرمایه هستیم. سرمایه چیست؟ عمر ماست. لحظه به لحظه من و شما داریم این سرمایه را از دست میدهیم. امروز ما نسبت به دیروز بخش دیگرى از سرمایه را باز از دست داده‌ایم. در این عمر چند ده ساله مثلاً، لحظه به لحظه در حال سوختنِ این شمع است؛ در حال نابود شدنِ این سرمایه است. خوب، در مقابل او چه به دست مى‌آوریم؟ این مهم است. «الّا الّذین ءامنوا و عملوا الصّالحات و تواصوا بالحقّ و تواصوا بالصّبر». اگر ایمان بود، عمل صالح بود - که بخشى از عمل صالح هم که مهمتر است، این است که تواصى به حق بود، تواصى به صبر بود - آن وقت این سرمایه رفته است، اما چیز بهترى جاى آن را خواهد گرفت. مثل اینکه شما پولتان را برمیدارید، میروید بازار؛ از بازار که مى‌آئید بیرون، این پول از دست رفته است و دیگر توى جیب شما نیست؛ مهم این است که در مقابلش چه با خودتان آوردید؛ از این بازار دست خالى برنگشته باشید.
بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شوراى اسلامى۱۳۸۸/۰۴/۰۳

* ماه رجب، ماه استغفار است؛ این فرصت را مغتنم بشماریم
ماه رجب فرصت خوبى است؛ ماه دعاست، ماه توسل است، ماه توجه است، ماه استغفار است. دائم هم باید استغفار کنیم. هیچ کس هم خیال نکند که من از استغفار مستغنى‌ام. پیغمبر خدا میفرماید که: «انّه لیغان على قلبى و انّى لأستغفر اللَّه فى کلّ یوم سبعین مرّة». بلاشک پیغمبر هم حداقل روزى هفتاد مرتبه استغفار میکرد. استغفار براى همه است؛ بخصوص ماها که در این تحرکات مادى، در این دنیاى مادى غرقیم و آلوده‌ایم. استغفار بخشى از این آلودگى را پاکیزه میکند و از بین میبرد. ماه استغفار است؛ ان‌شاءاللَّه فرصت را مغتنم بشماریم. حلول این ماه را به شما تبریک عرض میکنیم. ان‌شاءاللَّه که بر ما و شما این ماه مبارک باشد و از این ماه وقتى وارد ماه شعبان میشویم، بخشى از کار را به توفیق الهى انجام داده باشیم.
بیانات در دیدار نمایندگان مجلس شوراى اسلامى۱۳۸۸/۰۴/۰۳
 
* شستشوئى کن و آنگه به خرابات خرام
لازم میدانم برادران و خواهران عزیز را، مخصوصاً جوانها را توجه بدهم به اهمیت ماه رجب. از این مناسبتها و از این خصوصیاتِ مربوط به ایام و شهور نمیشود به‌آسانى صرفنظر کرد. بزرگان و اهل معنا و اهل  سلوک، ماه رجب را مقدمه‌ى ماه رمضان دانسته‌اند. ماه رجب، ماه شعبان، یک آمادگاهى است براى اینکه انسان در ماه مبارک رمضان - که ماه ضیافت الهى است - بتواند با آمادگى وارد شود. آمادگى به چیست؟ در درجه‌ى اول، آمادگى به توجه و حضور قلب است؛ خود را در محضر علم الهى دانستن، در محضر خدا دانستن «سبحان من احصى کلّ شى‌ء علمه» همه‌ى حالات خود را، حرکات خود را، نیّات خود را، خطورات قلبى خود را در معرض و محضر علم الهى دانستن؛ در درجه‌ى اول، این مهم است؛ و اگر این حاصل شد، آن وقت توجه ما به کارهایمان، به حرفهایمان، به رفت‌وآمدهایمان، به سکوتمان، به گفتنمان، بیشتر خواهد شد؛ توجه میکنیم که چه میگوئیم، کجا میرویم، چه اقدامى میکنیم، علیه چه‌کسى حرف میزنیم، به نفع چه‌کسى حرف میزنیم. وقتى انسان خود را در محضر الهى دانست، بیشتر متوجه کارها و حرکات و رفتار خود میشود. عمده‌ى اشکالات ما به خاطر غفلتى است که از رفتار و اعمالِ خودمان میکنیم. وقتى انسان از حال غفلت خارج شود، توجه کند که دارد دیده میشود، محاسبه میشود «انّا کنّا نستنسخ ما کنتم تعملون» همه‌ى حرکات او، کارهاى او در محضر پروردگار است، طبعاً مراعات میکند. با این حالت، با یک طهارتى، با یک نزاهت و پاکیزگى‌اى، انسان وارد ماه رمضان شود - «شستشوئى کن و آنگه به خرابات خرام»؛ شستشوکرده وارد ماه رمضان شود - آن وقت در محضر ضیافت الهى حداکثر بهره را خواهد برد. ماه رجب را با این چشم نگاه کنید.
بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم‌ ۱۳۹۲/۰۲/۲۵
 
* توجه به توحید و عظمت الهی
در دعاهاى ماه رجب که از ائمه (علیهم‌السّلام) مأثور است، انسان وقتى نگاه میکند، مى‌بیند بیشتر این دعاها ناظر به جهات توحیدى است؛ پرداختن به عظمت الهى، به صفات الهى، خود را در مقابل این عظمت مشاهده کردن، راه روشن را به سوى پروردگار شناختن، دانستن و به آن میل و رغبت پیدا کردن. یکى از خصوصیات دعاهاى ماه رجب این است: توجه دادن به توحید، توجه دادن به خدا، به اسماء و صفات الهى. این ماه را باید قدر دانست. اول این ماه، متبرک است به ولادت امام باقر (علیه‌السّلام)؛ آخر این ماه، متبرک است به بزرگترین حادثه‌ى تاریخ؛ یعنى بعثت پیغمبر.
بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم‌ ۱۳۹۲/۰۲/۲۵
 
* از فرصت اعتکاف استفاده کنید
در نیمه‌ى این ماه ]ماه رجب[، جوانان ما سالهائى است که این سنت حسنه را در کشور  رائج کرده‌اند؛ سنت اعتکاف را، رفتن در مساجد را، روزه گرفتن را. واقعاً چقدر منظره‌ى زیبا و معطّرى است که جمع کثیرى از جوانهاى ما برخلاف سیره‌ى متعارف جوانهاى دنیا که غرق در شهوات و تمایلات نفسانى هستند، روزها و شبهائى را روزه بگیرند؛ بروند در یک مسجدى بنشینند، اعتکاف کنند؛ شب و روزشان را ذکر و فکر و شنیدن معارف الهى و شنیدن احکام و مذاکره‌ى علم حقیقى - که علم توحید است - قرار دهند؛ این خیلى چیز مهمى است. اینها از برکت انقلاب است. قبل از انقلاب، ما در این ایام نیمه‌ى ماه رجب ندیده بودیم یا خیلى بندرت میدیدیم که کسانى بروند اعتکاف کنند. غالباً همه‌ى ماها، همه‌ى مردم غافل بودیم از این روزنه‌ى رحمت الهى. بنده در مشهد که اصلاً ندیده بودم؛ در قم هم یک تعداد معدودى، یک چند نفر طلبه در مسجد امام میرفتند و ایام نیمه‌ى ماهرجب اعتکاف میکردند. امروز شما نگاه کنید؛ نه فقط مساجد جامع، نه فقط مساجد بزرگ، نه فقط در یک شهر و دو شهر، بلکه در همه‌ى کشور، در همه‌ى شهرها، در همه‌ى مساجد، جوانهاى ما، مردان ما، زنان ما، دختران ما، پسران ما میروند صف میکشند، اسم مینویسند، براى اینکه به آنها فرصت داده شود که در این مسجد، در آن مسجد، سه روز روزه بگیرند و اعتکاف کنند؛ این خیلى براى یک ملت حائز ارزش است، این خیلى مهم است. اینها هست. این ماه رجب است؛ از این فرصتها استفاده کنید. جوانها ! شما بیشتر استفاده کنید. دلهاى پاک شما، جانهاى باصفا و نورانى شما آماده‌ى تلألؤات و تشعشعات رحمت الهى و توجهات الهى است؛ این را قدر بدانید.
بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم‌ ۱۳۹۲/۰۲/۲۵
 
* دعاهای ماه رجب را با آگاهی از معنا بر دل و زبان جاری کنید
دل غافل در معرض هجوم شیطان قرار مى‌گیرد و وقتى شیطان بر دل و جان آدمى تسلّط پیدا کرد، شرّ و فساد در دنیا به‌وجود مى‌آید. راه علاج عمیق و حقیقى در برخورد با هرگونه شرّ و فسادى در عالم، ارتباط با خدا و مصونیت بخشیدن به دل و جان خود از نفوذ و چیرگى شیطان است. اگر شیطان بر دل‌هاى انسان‌هایى که منشأ آثار بزرگى در جوامع جهانى هستند، مسلّط نمى‌شد، دنیا روى آرامش به خود مى‌دید و انسان‌ها از امنیت و سلامت برخوردار بودند. همه‌ى بدبختی‌هاى بشر ناشى از دورى از خداست. لذا در اسلام فرصت‌هایى براى ارتباط ویژه با خداوند متعال معین شده است. یکى از این فرصت‌ها ماه رجباست. ماه رجب را قدر بدانید. همه‌ى دعاهایى که در این ماه وارد شده، درس است؛ صِرف لقلقه‌ى زبان نیست. این دعاها را با حضور قلب و با آگاهى از عمق معناى آن‌ها، بر دل و زبانتان جارى کنید. اگر انسان مسلمان- جوان و پیر، زن و مرد- در ماه رجبو سپس ماه شعبان، رابطه‌ى خود را با خداى متعال روان و نزدیک‌تر کند، با آمادگى به ماه رمضان مى‌رسد. آن‌گاه ماه رمضان ضیافت الهى مى‌شود. انسان باید آماده شود و سپس وارد ضیافت گردد.
«شست‌وشویى کن و آنگه به خرابات خرام»
انسان باید این شست‌وشو را در ماه رجب و شعبان بکند تا بتواند در ماه رمضان بر سرِ سفره‌ى الهى وارد شود و از آن سفره متنعّم گردد و فیض ببرد.
دیدار با خانواده‌هاى شهداى نیروهاى مسلح ۱۳۸۰/۰۷/۰۴
 
* ماه رجب، ماه نماز
رجب، بیشتر ماه نماز است. شعبان، بیشتر ماه دعا و روزه است...در این سه ماه، آن‌چه مى‌توانید، براى ذخیره‌گیرى معنوى استفاده کنید؛ چون این متکى به روح جوانى است و براى شما ماندگار خواهد شد. همه‌ى چیزهاى جامعه این‌گونه است. هر چیزى که به جوانان متکى باشد، این در جامعه اولاً ماندگار است، ثانیاً همیشه باطراوت و تر و تازه است.
دیدار با وزیر، مدیران و کارکنان وزارت اطلاعات ۱۳۸۳/۰۷/۱۳
 
* بهار عبادت و تضرع و توسل الی الله
ماه رجب، بهار عبادت و تضرّع و توسل الى اللَّه است. این ایام عبادت را - این ماه رجب را، ماه شعبان را و بالاتر، ماه رمضان را - دست کم نباید گرفت.
بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم در سالروز میلاد حضرت على (ع) ۱۳۸۷/۰۴/۲۶
 
* فرصتی برای خودسازی در طول سال
خوب است از فرصت این ایام متبرک ماه رجب براى توجه به لزوم تلاش در هر مرحله‌اى که هستیم و به هر کارى که مشغولیم، استفاده کنیم. به‌طورى که از ادعیه‌ى ماه رجب به دست مى‌آید، بنده گمانم این است که این ماه، مقدمه‌اى براى ماه شعبان و بعد ماه رمضان است، این‌که این سه ماه، فرصتى براى خودسازى در طول سال و تأمین ذخیره و نیروى لازم براى حرکت عظیم زندگى و سرنوشت است. «اللهم اهدنى هدى المهتدین، و ارزقنى اجتهاد المجتهدین.» چنان که در این ماه مى‌خوانیم، دعا کننده از خداى متعال به وسیله‌ى این دعاها درخواست مى‌کند که به او نور هدایت بتاباند؛ او را تلاش و اجتهاد و کوشش بیاموزد و توفیق آن را به او بدهد - «و لا تجعل لى من الغافلین المبعدین» - و او را از غفلت برحذر دارد. یا در دعاى دیگر این ماه مى‌خوانیم: «اللهم انى اسئلک صبر الشاکرین لک و عمل الخائفین منک و یقین العابدین لک» اینها بالهایى است که یک انسان با آنها مى‌تواند پرواز کند. صبر شکرگزاران، تلاش و عمل خائفان و یقین عبادتگران، ویژگیهایى است که هم در این ماه از خدا آنها را مى‌طلبیم و درخواست مى‌کنیم و هم از این ادعیه درس مى‌گیریم که در این ماه باید اینها را در خودمان فراهم کنیم.
بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایى‌۱۳۷۱/۱۰/۲۳
 
* محکم کردن دلهای محتاج به لطف و فضل الهی
دهه‌ى سوم ماه رجب را پشت سر مى‌گذاریم و این روزها، روزهاى پایانى ماه رجب است. ماه رجب، ماه مبارکى است؛ ماه توسل و تذکر و توجه و تضرع و استغاثه و محکم کردن پیوند دلهاى محتاج و نیازمند ما به ذیل لطف و فضل الهى است. این روزها را قدر بدانید. هر یک روز ماه رجب، یک نعمت خداست. در هر ساعتى از این ساعات، یک انسان اگر هوشمند و زرنگ و آگاه باشد، مى‌تواند چیزى را به دست بیاورد که در مقابل آن، همه‌ى نعمتهاى دنیا پوچ است؛ یعنى مى‌تواند رضا و لطف و عنایت و توجه الهى را به دست آورد. بعد از ماه رجب، ماه شعبان و بعد ماه رمضان است. برادران و خواهران مسلمان! اى صاحبان دلهاى بیدار و مخصوصاً اى جوانان! این سه ماه را قدر بدانید. در این سه ماه، فرصت براى وصل کردن و منور نمودن دلها به لطف و نور پروردگار، بیش از همیشه است.
خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران ۱۳۶۹/۱۱/۱۹

* استفاده از خصوصیات ماه رجب
ایام، مصادف است با ماه مبارک رجب؛ ماه دعا، ماه توسل، ماه تضرع، ماه آماده شدن دلها ان‌شاءاللَّه براى ورود به ساحت رمضان. اینکه در این ماه این دعاها توصیه شده است، این اعمال توصیه شده است، این استغفار توصیه شده است، بى‌جهت نیست. دعا همیشه خوب است، هر دعائى را همیشه میشود خواند؛ اما این دعا را براى روزهاى ماه رجب، یا براى ایام خاصى از ماه رجب به ما توصیه کرده‌اند؛ پیداست خصوصیتى در این ماه هست، خصوصیتى در این ایام هست؛ از این خصوصیات باید استفاده کرد. ان‌شاءاللَّه به خداى متعال متوسل بود، متضرع بود، کمک خواست، تکیه کرد، اعتماد کرد؛ خداوند متعال هم ان‌شاءاللَّه کمک خواهد کرد.
بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ى قضائیه‌۱۳۸۹/۰۴/۰۷
 
* آمادگی برای ورود بر سفره ضیافت الهی
عزیزان من! رابطه خودتان را با خدا، هرچه مى‌توانید مستحکم‌تر کنید؛ بخصوص در این ماههاى مبارک - ماه رجب و ماه شعبان - که ماههاى دعا، استغاثه، رابطه گرفتن با خدا، و راز و نیاز کردن با معشوق حقیقى هر انسان است. در این ماهها، خود را براى ورود بر سرِ سفره ضیافت الهى - در ماه رمضان - آماده کنید.
بیانات در دیدار جمعی از بسیجیان ۱۳۷۶/۰۹/۰۵

* فرصتی برای ذخیره گیری معنوی
حال هم از این فرصت استفاده کنیم. این ماه، ماه رجب است. در آینده‌ى نزدیکى، ماه شعبان و ماه رمضان فرا مى‌رسد. در این سه ماه، آنچه مى‌توانید، براى ذخیره‌گیرى معنوى استفاده کنید؛ چون این متّکى به روح جوانى است و براى شما ماندگار خواهد شد.
بیانات در دیدار جمعی از دانش‌آموزان و دانشجویان۱۳۷۶/۰۸/۱۴